اغلب اوقات که صدای ضبط شده خودمان را میشنویم یا ویدیو های خودمان را میبینیم، مدام از صدا یا میمیک صورت خود ایراد میگیریم و به فکر از بین بردن لهجه خود میافتیم !
و خود را سرزنش میکنیم !
چرا؟ چون لهجه داریم !
یا گمان میکنیم دیگران ما را، به خاطر داشتن لهجه قضاوت میکنند.
میخواهم به شما حقیقتی را بگویم !
اما قبل از آن بیایید با (لهجه معیار) آشنا بشویم.
.
.
رسم الخط و زبانِ معیارِ ایرانی ها (فارسی) است.
اما شهرهایی در کشور وجود دارد، که به دلیل وجودِ یک قومِ غالب در آن منطقه؛
علاوه بر زبان و رسم الخط مرجع و معیار؛ زبان و رسم الخط آن منطقه هم، در مدارس تدریس میشود
مسئله «داشتن لهجه» هم دقیقا همینطور است
ما یک لهجه معیار داریم، که شما میتوانید از آن در جمع های رسمی استفاده کنید
یک لهجه بومی یا (native) هم داریم که شما میتوانید از آن در جمع های صمیمی و دوستانه و یا حتی در تعامل با افراد جامعهِ بومی استفاده کنید.
اما، در اینجا سوالی مطرح میشود
آیا میتوانیم از لهجه مادری خود در تمام گفت و گو ها استفاده کنیم؟
آیا باید به فکرِ از بین بردن لهجه بیافتیم؟
بامن همراه باشید تا جواب این سوال را بدهم !
.
.
استفاده از لهجه بومی در تعاملات رسمی اشکالی ندارد یا نشانه بی کلاسی شما نیست !
اما !
در تعاملات رسمی، ممکن است افراد مختلفی وجود داشته باشند و با لهجه شما آشنایی نداشته باشند
به این دلیل استفاده از لهجه بومی در تعاملات رسمی، ممکن است، با دو چالش اساسی مواجه شود.
.
.
اولین چالش استفاده از لهجه بومی در تعاملات رسمی (قضاوت لهجه) است.
این قضاوت ممکن است به دلیل ناآگاهی طرف مقابل باشد.
البته چنین ناآگاهی هایی به دلیل عدم آشنایی فرد مقابل با فرهنگ بومی آنجا است.
در چنین مواقعی سعی کنید، اعتماد به نفس خود را حفظ کنید.
چون شما نمیتوانید برای خشنودی دیگران، به سرعت لهجه خود را تغییر دهید
اگر سعی کنید مطابق میل دیگران با آنان برخود کنید؛ فقط روح و روان خود را آزار داده اید.
پس یکی از اقداماتی که باید انجام دهید «افزایش اعتماد به نفس» است
کاری که از دست شما بر می آید این است که طوری کلمات را تلفظ کنید که فرد مقابل بتواند مفهوم کلام شما را درک کند، نه اینکه به فکر از بین بردن لهجه خودتان باشید !
.
طبیعتا لهجه شما را فقط همشهری ها و کسانی که با آن آشنا هستند میتوانند، بفهمند و جزئیات کلام شما را درک کنند
ممکن است؛ اگر در تعاملات رسمی از لهجه معیار استفاده نکنید، مفهوم مورد نظر به درستی به فرد مورد نظر منتقل نشود !
اجازه دهید یک مثال برایتان بزنم 🙂
بی شک شما آثار استاد شجریان را گوش داده اید .
آیا تا به حال به این فکر کرده اید که چرا استاد شجریان، آثار خود را به سبک موسیقی خراسان نمیخواند؟ (با اینکه کاملا به سبک موسیقی زادگاهش تسلط داشت)
اگر شجریان سبک موسیقی خراسان را انتخاب کرده بود، هرگز نمی توانست بین تمام اقوام های ایرانی تا این حد محبوب بشود !
چون موسیقی یک منطقه خاص، موسیقیِ معیار برای گوش شنونده ها نیست !
و ایشان برای اینکه بتوانند تمام استعداد خود را بروز دهند و به نحو احسنت از آن استفاده کنند، باید با موسیقی غالبِ آن زمان همگام میشدند
.
.
اگر از ابتدای مقاله من را همراهی کرده باشید، میدانید که آنجا به شما گفتم که لهجه مادری یک حقیقت انکار ناپذیر است و از بین بردن لهجه اشتباهی بزرگ !
شما در یک منطقه به دنیا آمده اید و سالها با لهجه آن منطقه سخن گفته اید؛ انتظار نداشته باشید که یک شبه لهجه شما تغییر کند
اگر میخواهید؛ لهجه خود مانند موم در دستتان بگیرید یا هر لحظه که خواستید آن را تغییر بدهید.
باید در اولین قدم باید لهجه فعلی خود را بپذیرید و سعی کنید بدون شرمندگی با آن لهجه صحبت کنید!
پذیرشِ وجودِ خود به همان صورت که هست، اولین قدم برای تغییرات بزرگ است
وقتی توانستید با لهجه خود کنار بیایید و بدون شرمندگی با آن صحبت کنید؛ آن موقع میتوانید برای تغییر گام بردارید
.
.
در مطالب فوق گفتیم که هدف ما مدیریت لهجه است نه از بین بردن لهجه !
به نظر شما اگر تند بودن را از فلفل بگیرند؛ دیگر میتوان به آن فلفل گفت !
پس همانطور که تندی را نمیشود از فلفل گرفت؛ از یک تورک، لر، اصفهانی، همدانی و … هم نباید انتظار داشت که لهجه خود را فراموش کنند.
در منطق میگوییم (ذاتی را از ذات نمیتوان جدا کرد !)
پس «هدف، از بین برن لهجه نیست بلکه مدیریت آن است»
در ادامه به بیان چند راز برای مدیریت لهجه میپردازیم
.
.
جیمز کلیر در کتاب «عادت های اتمی» بیان میکند که یکی از بهترن راه ها برای تغییر یک عادت، آگاهی از آن است.
برای اینکه به لهج خود بیشتر آگاه شوید باید سعی کنید درباره آن مطالعه داشته باشید.
این کار را میتوانید با یک سرچ ساده در گول انجام دهید.
مطالعه در باره لهجه مادریتان میتواند شما را به نحوه تلفظ صامت ها و مصوت ها آشنا کند.
.
از آنجا که در ایران، اکثر کتبِ با زبان و لهجه معیار به چاپ میرسند.
میتواند تمرین خوبی برای آشنایی هرچه بیشتر ما با لهجه معیار باشند
روزانه یک صفحه از کتابی که به آن علاقه دارید را به صورت «بلند خوانی» مطالعه کنید
سعی کنید صامت و مصوت های آن را درست تلفظ کنید
این راهکار به مرور به شما قدرتی میدهد، که هروقت خواستید برای از بین بردن لهجه خود اقدام کنید یا به عبارتی آن را مدیریت کنید
.
.
یکی از بهترین راهکار ها برای مدیریت یا از بین بردن لهجه تقویت گوش است.
تقویت گوش در اینجا به معنای افزایش ذخیره های صوتی و شنیداری در مغز است.
بعضی از موسیقی دان ها به اکثر موسیقی ها و مقام های آنها در جهان آشنا هستند
موسیقی دانان آنقدر به آهنگ های مختلف گوش میدهند که دیگر به سرعت میتوانند نوعِ دستگاه یا مقام آهنگ را تشخیص دهند.
به نظر شما موسیقی دانان چطور به این مهارت دست پیدا کردن؟
موسیقی دان به خوبی میدانند که چطور باید گوش خود را تقویت کنند .
اگر شما هم قصد دارید با لهجه معیار سخن بگویید باید «زیاد» بشنوید
سعی کنید پادکست یا کتاب صوتی را جزء برنامه هایتان قرار دهید.
.
.
تقویت ماهیچه های فک و دهان بسیار بر تلفظ صحیح و درستِ کلمات موثر است
برای این کار میتوانید خودکاری را به صورت افقی بین دوتا دندان های خود قرار دهید و در همان حین شروع به سخن گفتن کنید
شاید این کار در ابتدا خنده دار به نظر بیایید اما بعداز مدتی که آن را انجام دهید، از تاثیر آن شگفت زده میشوید !
یک مثال از لهجه رشتی برایتان میزنم
اگر به نحوه صحبت مردمان گیلان توجه کنید، در مکالمه های روزمره دهان خود را کم باز و بسته میکنند و طبیعتا ماهیچه های فک و دهان قدرتمندی ندارند.
این تکنیک یکی از روش های تقویت فن بیان است
اگر نمیدانید موقع انجام این تمرین چه بگویید میتوانید از «Pdf» که در انتهای مقاله جملات تمرینی فن بیان قرار دادیم، استفاده کنید
.
.
ما در دورانی قرار داریم که انسان میتواند صدای خود را ضبط کند و آن را بشنود !
برای اینکه بتوانید لهجه خودتان را مدیریت کنید، باید صدای خودتان را ضبط کنید و ان را چندبار گوش دهید که بتوانید ایراداتش را بفهمید
این کار به آگاهی بیشتر شما نسبت به لهجه ای که دارید کمک خیلی زیادی میکند و میتواند تاثیر شگرفی روی بیان شما میگذارد.
.
همانطور که ابتدای مقاله اشاره کردم داشتن لهجه یک چیز خجالت آور برای شما نیست.
شما با تمرین و تکرار تکنیک های فوق، به راحتی لهجه خود را کنترل میکنید و به جای از بین بردن لهجه خود آن را مدیریت میکنید .
وقتی به این مهارت دست پیدا کنید دیگر نه از لهجه خود خجالت میکشید و نه به خاطر داشتن لهجه موقعیتی را از دست میدهید
